Het begon met een zacht geritsel, ergens diep achterin de hoek waar de oudste boeken van de Lege Knip stonden. Werken over de Tachtigjarige Oorlog, vergeelde atlassen en een met leder bekleed boek over de ontginning van Drenthe — een pronkstuk in Jannus’ ogen.

Trees merkte het als eerste, op een donderdagochtend. Ze had net een doos met tweedehands schilderijtjes uitgepakt toen ze iets hoorde bewegen achter het boekenkastje. Ze dacht eerst aan een muis. Maar toen ze dichterbij kwam en de plank naar voren trok, zag ze het: een zilvergrijze flikkering over het karton van een oude boekendoos.

Zilvervisjes.
En niet eentje. Honderden.

“Jannus!” riep ze, met die toon die voelde als een sirene.

Binnen tien minuten waren ze samen aan het tellen, vegen, turen en gruwen. De zilvervisjes hadden zich tegoed gedaan aan een halve plank geschiedenisboeken. Ragfijne tunnels in de bladzijden. Omslagen die verpulverden als je ze aanraakte.

“Dit zijn geen gewone boekenliefhebbers,” fluisterde Jannus. “Dit is biologische sabotage.”

Een toevallige klant, een jonge vrouw die vrijwilligster was bij het natuurmuseum, knielde naast hen neer. “Zilvervisjes. Ze komen af op cellulose. Oude lijm, oud papier. Warm, donker, vochtig. Dit is voor hen een vijfsterrenhotel.”

Het team van de Lege Knip schoot meteen in actie. Plastic bakken werden aangesleept. Kasten werden van de muur gehaald. De lucht vulde zich met de geur van azijn, soda en lavendel – het natuurlijke antwoord op het zilvergrijze onheil.

Maar het ging niet alleen om het redden van boeken.

De Lege Knip was méér dan een kringloopwinkel. Het was een toevluchtsoord, een ontmoetingsplek, een tweede huiskamer voor velen in het dorp. Mensen kwamen er voor een boek, maar bleven voor het praatje, de koffie, de blik op een herinnering.

Toen de oproep op Facebook werd geplaatst — “Zilvervisje bedreigt verleden! Help de Lege Knip!” — kwam er een stroom op gang. Een gepensioneerde timmerman bood aan om nieuwe, verhoogde boekenkasten te maken. Een jonge moeder bracht luchtdrogers en vochtvreters. Een klas scholieren kwam helpen met uitpakken, drogen en sorteren.

En Jannus? Die vond tussen de geredde boeken een oud exemplaar van Het Plaagdier en de Mens, en las er passages uit voor tijdens de lunchpauzes — met overdreven drama in zijn stem, tot groot vermaak van Trees.

Na twee weken was de Lege Knip zilvervisvrij verklaard. En vanaf toen hingen er aan de kasten kleine, handgeschilderde bordjes:

“Hier leest men met liefde, niet met schimmels.”
“Zilvervisje? Terug naar de kelder!”

En ergens boven de kast met geschiedenisboeken hing een lijstje, ingelijst en al:

“Alarmfase Rood – Februari 2025. De dag dat het verleden bijna werd opgegeten.”