De klok tikte traag die dinsdagmiddag in De Lege Knip. Buiten dreef de zomerhit van Marco Borsato uit een passerende bakfiets naar binnen, maar binnen klonk alleen het geritsel van een plastic boodschappentas en het zachte getik van Jannus’ lepel tegen een theeglas.

Trees zat op haar vaste plek bij het raam, een stapel boeken naast zich en een halfvolle mok rooibosthee in haar hand. Ze keek niet naar buiten, maar naar binnen — in zichzelf, leek het.

“Zeg, Jannus,” begon ze ineens, “weet jij wie Angela de Jong is?”

Jannus keek op, zijn bril half op het puntje van zijn neus. “Angela… de Jong? Die naam zegt me wel iets. Is dat niet die columniste die altijd iets vindt van wat er op televisie gebeurt?”

“Precies,” zei Trees, terwijl ze haar mok op tafel zette. “Ze is zo’n beetje de dominee van Hilversum. Alleen dan zonder kansel, maar mét een NRC-abonnement en een meningenfabriek die nooit stilstaat.”

Jannus glimlachte. “Ik kijk zelden televisie, Trees. Te veel geluid, te weinig inhoud. Een boek zwijgt tenminste respectvol als je het dichtslaat.”

Trees grinnikte. “Angela doet het tegenovergestelde. Zelfs als je de tv uitzet, hoor je haar nog doorratelen in de krant, op radio, op internet. En ik moet zeggen, soms heeft ze wel een punt. Maar…”

“Er komt een ‘maar’,” onderbrak Jannus, voorzichtig roerend in zijn thee.

“…maar ze kijkt neer op alles wat niet in haar mal past,” vervolgde Trees. “Iedereen is of te dom, of te glad, of te nep. Volgens haar.”

Jannus knikte. “En toch lezen miljoenen haar. Alsof ze met haar pen het afstandsbedieninkje van Nederland in handen heeft.”

“Dat is het ‘m juist,” zei Trees. “Ze doet alsof haar mening de waarheid is. Alsof zij bepaalt wie echt is en wie niet.”

Jannus leunde achterover. “Is dat niet wat veel mensen tegenwoordig doen? Hard roepen, om hun onzekerheid te verbergen?”

Trees zuchtte. “Misschien. Maar als je een heel volk laat geloven dat ze zelf niet meer hoeven te denken, omdat Angela dat wel voor ze doet… dan wordt het een soort collectieve zapluiheid.”

Het bleef even stil. Alleen een klant die op zoek was naar een soepkom rommelde wat voorin bij de keukenspullen.

Jannus sprak zacht: “Ik geloof in nuance, Trees. In ruimte voor twijfel. In mensen die mogen groeien, ook op tv.”

“Angela niet,” zei Trees. “Bij haar ben je of goed of fout. Geen tussenweg.”

“Dan lijkt ze wel een realityshow op zich,” zei Jannus.

Trees grijnsde. “Of een jury in een programma waar je je eigen leven moet verdedigen.”

“Misschien is haar laatste tv-week ook wel haar beste recensie ooit,” mijmerde Jannus. “Dat ze nu zelf beoordeeld wordt.”

Trees keek naar buiten, waar een stel pubers in glitterjassen elkaar napraatten alsof ze in een talentenjacht zaten.

“Ze had ook gewoon vrijwilliger kunnen worden bij De Lege Knip,” zei Trees. “Dan had ze leren luisteren naar verhalen die niet in beeld komen. Maar wel echt zijn.”

“Misschien is dat precies wat ze mist,” zei Jannus, terwijl hij opstond om een klant te helpen. “Een aflevering zonder camera’s. Maar met mensen.”