Het was niet meer de stille leesplek van weleer. De Lege Knip had zich langzaam maar zeker omgevormd tot het dorpshart — zonder stempel, zonder vergunning, maar met karakter. De leestafel, ooit een vergeten hoekje voor kranten en folders, werd met de week drukker. Mensen kwamen voor de gezelligheid, een kopje oploskoffie, maar vooral voor de krant. Geen abonnement nodig, riepen ze vrolijk. “Die dingen zijn niet meer te betalen!”

In de zomer was het er koel, in de winter aangenaam warm. Het voelde als thuis, maar dan met boeken die je nog niet kende. Tussen het ritselen van dagbladen en het murmelen van stemmen klonk af en toe het zinnetje: “Hier kun je tenminste rustig zitten zonder dat er meteen een pinapparaat op tafel ligt.”

Ook de kringloophoek deed goede zaken. Mensen kwamen binnen voor een serviesje of een vaas, maar bleven hangen tussen de boeken, het velours bankstel en de goedlachse chaos. Sommige bezoekers kwamen voor een schilderijtje en vertrokken drie uur later met een boek én een gesprek over het nut van ouderwetse etiketten.

Jannus en Trees hadden het er al over gehad: misschien nog maar een paar leestafels erbij. Dat zou wel ten koste gaan van wat tweedehands spullen. Jannus had zijn administratie nagekeken en gezien welke objecten al meer dan een jaar tevergeefs stonden te wachten. “Opruimen,” had hij gezegd, “dat lucht op. Een boek dat niemand leest, is net als een krant van gisteren. Een stoel die niemand gebruikt, is een tafel in wording.”

De gemeentelijke reiniging zou binnenkort langskomen. Er zouden meubels verdwijnen, dozen verdwijnen, misschien zelfs een vergeelde wereldbol die al lang niet meer draaide. Maar daarvoor in de plaats: ruimte. Voor denken. Voor blijven. Voor luisteren.

Toch begon Trees zich stilletjes zorgen te maken. “Het begint hier nu toch wel op een kroeg te lijken,” mompelde ze, terwijl ze keek naar de groep dorpsgenoten die zich aan de leestafel verzameld had. “Maar dan zonder alcohol.”

Jannus grijnsde. “En met zinnen die je niet achterlaat op een bierviltje, maar in je hoofd.”

Niet een kroeg, maar een opvanghuis

Trees keek nog eens naar de volle leestafel, waar vier kopjes dampten en drie mensen door de regionale krant bladerden alsof elke kop nieuws uit hun eigen keuken kwam. Ze had haar zorgen geuit: “Het lijkt hier wel een kroeg, Jannus. Alleen zonder bier.”

Maar Jannus ging rechtop zitten, zette zijn bril iets hoger op z’n neus en corrigeerde haar met zachte stelligheid.

“Trees,” zei hij, “het wordt geen kroeg. Noem het een opvanghuis. Een plek waar je mag zijn zonder verplichting. Niemand hoeft hier iets te bestellen. Niemand krijgt de vraag: ‘Wat mag het zijn?’ Alleen: ‘Ga maar zitten.’”

Hij wees naar de drie leestafels. “Iedere ochtend leg ik de krant klaar: eentje van hier, eentje uit de regio, en een maandblad over mensendingen. Mensen komen omdat ze niet hoeven te betalen voor iets wat ze eigenlijk niet lezen. Abonnementen zijn onbetaalbaar geworden, zeggen ze.”

Trees knikte langzaam.

“En de koffie?” vroeg ze.

“We maken hem een duppie duurder,” zei Jannus. “Dat dekt precies de krant. Het mag tenslotte niks kosten — maar we hoeven er ook niet van te leven. De Lege Knip is ooit opgezet voor mensen met weinig in de knip, weet je nog?”

Zijn woorden dwarrelden tussen de boekenkasten. Buiten trok een grijze wolk voorbij. Binnen was het warm. Niet van geld, maar van aandacht.

Trees glimlachte. “Dan blijf ik het een kroeg zonder alcohol noemen. Maar wel één met vaste stamgasten. En literair behang.”

Ballonnen boven het Behang

Het was een levendige middag in De Lege Knip. Aan de grote leestafel zaten acht gasten, elk met een krant, een kop koffie of een luisterend oor. De zon brak even door de wolken, maar binnen was het al warm genoeg — van verhalen.

Joke, die meestal stilletjes haar maandblad las, keek op en zei ineens: “Ik zie hier een artikel over de Friese Ballonfeesten in Joure. Daar ben ik een paar jaar geleden geweest. Wat een feest was dat…”

De tafel viel stil. Zelfs de ritselende krant van meneer Van Dalen hield op met ritselen.

Joke ging verder, haar ogen glinsterend van herinnering. “Het was alsof de lucht een schilderij werd. Tientallen ballonnen — in de vorm van dieren, stripfiguren, koffiekannen, zelfs een reusachtige Calimero. Ze stegen op vanaf de Nutsbaan, een groot veld waar je tussen de touwen mocht lopen. En dan ineens: woesh, een gasbrander, een mand die loskomt van de aarde, en een kleur die zich uitvouwt tegen de hemel.”

Ze pauzeerde even, nam een slok van haar koffie, en vervolgde: “En dan die Night Glow… ballonnen die in het donker oplichten op de maat van muziek. Het leek alsof de maan zelf meedeed. Picasso zou zijn kwasten hebben neergelegd.”

Iedereen luisterde. Zelfs Trees, die net etiketten aan het sorteren was, kwam erbij staan.

Jannus keek rond en zei: “Wie zou er mee willen naar de Ballonfeesten?”

Er klonken instemmende geluiden. “Als we met z’n achten gaan, kunnen we een busje regelen,” zei iemand. “Of een treinreis met een picknickmand.”

Trees knikte. “En dan maken we een Knip-uitje van. Met boeken over luchtvaart, thermiek en de geschiedenis van ballonvaren.”

Joke lachte. “En ik neem mijn camera mee. Want sommige herinneringen moet je vastleggen — zelfs als ze al in je hoofd zweven.”