Door Pieter Omtzigt, Jeroen Zandberg en Jos van Ginneken

Wie in Nederland harder werkt of meer gaat verdienen, verwacht daar ook iets van terug te zien op zijn bankrekening. Maar die verwachting klopt steeds minder. Achter de schermen is de belasting op arbeid namelijk fors gestegen — niet via zichtbare tarieven, maar via een wirwar van afgebouwde heffingskortingen en oplopende premies. Onzichtbaar, maar voelbaar in de portemonnee.

Het resultaat is wrang: van elke extra €100 die een werkgever betaalt, blijft voor veel werkenden nog maar €40 tot €50 over. Vooral de middeninkomens worden geraakt. Zij vormen de ruggengraat van de economie, maar zien hun inspanning steeds minder beloond.

Daarbovenop komen de werkgeverslasten. Premies voor sociale verzekeringen zijn hoog en leveren inmiddels structurele overschotten op van miljarden euro’s per jaar. Geld dat bedoeld is voor zekerheid bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, maar in de praktijk steeds meer voelt als een extra belasting op arbeid.

En het wordt nog zwaarder. Nieuwe kabinetsplannen verhogen de druk verder: premies gaan omhoog, belastingschijven groeien minder mee met de inflatie en uitkeringen worden beperkt. Het systeem wordt daarmee niet alleen zwaarder, maar ook minder transparant.

Dat is niet zonder risico. Als werken steeds minder loont, neemt de prikkel af om extra uren te maken. Sommige mensen zullen minder gaan werken, anderen zoeken hun toevlucht tot het grijze of zwarte circuit. Ondertussen groeit het gevoel van onrecht, zeker wanneer de overheid basisvoorzieningen zoals wonen en zorg niet op orde krijgt.

We staan op een kantelpunt. Het belastingstelsel is te complex geworden en uit balans geraakt. Arbeid wordt zwaar belast, terwijl juist dát de motor van onze economie is.

De oplossing begint met eerlijkheid en eenvoud. Maak zichtbaar wat mensen echt betalen. Hervorm het stelsel grondig. En zorg ervoor dat werken weer loont.

Want een samenleving waarin inspanning niet wordt beloond, houdt zichzelf uiteindelijk niet overeind.