Op een regenachtige woensdagmiddag werd er een doos binnengebracht bij De Lege Knip door een oud-leraar maatschappijleer, meneer Verdonk, inmiddels gepensioneerd en licht verstrooid. Hij was vaste klant, maar dit keer had hij iets bijzonders bij zich: een versleten kartonnen doos met de tekst “civiele vorming / toneelmateriaal” in blokletters.

“Zit een stukje vaderlandse geschiedenis in,” zei hij met een grijns, en zette de doos behoedzaam op de tafel bij de inbrengbalie.

Tussen vergeelde lesboeken, oude affiches van vredesdemonstraties en een plastic globe zat… een handpop. Van vilt, knopen en wol. Licht versleten, maar onmiskenbaar: het was een karikatuur van Ruud Lubbers, minister-president van Nederland in de jaren ’80.

De pop had de kenmerkende brillenglazen (gemaakt van twee draadjes), een grijze streep in het haar, een net pak van donkerblauw fluweel, en een opgeheven vinger. Aan het binnenlabel hing een vergeeld kaartje: “Voorlichting Maatschappijleer – 1987, project ‘Regering in de Klas’.”

De Discussie in De Lege Knip

Binnen de kringloopwinkel ontstond direct discussie. Trees noemde het “politieke satire in handwerkvorm”, terwijl Jannus zich afvroeg of het wel ethisch verantwoord was om politici zo karikaturaal af te beelden in het onderwijs. Zuster Justina keek peinzend naar het poppengezichtje en fluisterde: “Als zelfs leiders in een hand pasten… wie had dan echt de macht?”

Een klant herkende de pop van haar eigen middelbare school in Leeuwarden. “We moesten ermee debatteren. Wie de pop kreeg, was zogenaamd minister-president voor vijf minuten. Ik was ooit ‘minister van Cultuur’. Dat heeft mijn studiekeuze bepaald.”

De Symboliek

De pop werd niet verkocht. In plaats daarvan kreeg het een plekje in een vitrine met de titel: “Regeren is Handwerk”. De pop stond er als symbool van democratisch spel, van machtsvoorstelling in miniatuur. Een bordje erbij legde uit dat dit project begin jaren ’80 was opgezet om jongeren te betrekken bij politiek via toneel en rollenspel — in een tijd waarin de kloof tussen burgers en bestuur snel groeide.

Mensen begonnen verhalen te delen over hoe zij politiek leerden op school. Sommigen herinnerden zich de poppen, anderen slechts saaie boekjes. Eén bezoeker, een voormalig beleidsadviseur, zei: “Misschien was het naïef, maar er zat een droom achter: dat je politiek tastbaar kon maken. En dat macht geen ongenaakbare machine was, maar iets menselijks.”

De Nasleep

Op een dag werd er een ansichtkaart bezorgd bij De Lege Knip. Geen afzender. Alleen de tekst:

“Hij sprak nooit echt. Maar hij liet ons wel praten.”

De pop is sindsdien een geliefd onderdeel van de collectie over “Verbeelding van Macht”. Soms mogen kinderen hem nog even vasthouden tijdens een educatief rondje. En zo fluistert hij nog steeds – zachtjes, via de vingers van anderen.