De regering gaat gemeenten minder geld toekennen, waardoor inwoners op korte termijn niet meer gebruik kunnen maken van bepaalde voorzieningen. Een andere optie is dat de gemeentelijke belastingen drastisch omhoog gaan. Dit leidt ertoe dat gemeenten waarschijnlijk de schuld krijgen, terwijl de landelijke overheid hier eigenlijk een scheve schaats rijdt.

De regering schuift de verantwoordelijkheid – en de mogelijke schuld – af op gemeenten, terwijl ze zelf de geldkraan dichtdraait. Gemeenten worden gedwongen onpopulaire maatregelen te nemen: voorzieningen schrappen of belastingen verhogen. Inwoners voelen de pijn direct, zowel in hun portemonnee als in het verdwijnen van openbare voorzieningen. Het risico is groot dat zij hun onvrede vooral op de gemeente richten, terwijl de oorsprong van het probleem bij de landelijke overheid ligt.

Dit is een klassiek voorbeeld van politieke strategieën waarbij verantwoordelijkheid wordt gedecentraliseerd, maar zonder dat er voldoende middelen meegegeven worden. Het resultaat? Gemeenten worden opgezadeld met een schijnbaar onmogelijke taak. Je zou kunnen zeggen dat de landelijke overheid hier degene is die een scheve schaats rijdt.

Bezuinigingen en ‘ravijnjaar’ 2026

In 2026 krijgen gemeenten samen 2,4 miljard euro minder te besteden. Naar schatting zal 75% van de gemeenten hierdoor in de rode cijfers terechtkomen. Dit dwingt gemeenten tot bezuinigingen op essentiële voorzieningen of het fors verhogen van lokale belastingen. Zo blijkt uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis dat een vijfde van de gemeenten de onroerendezaakbelasting (OZB) met meer dan 10% verhoogt.

Naast de OZB zullen ook andere heffingen, zoals de riool- en afvalstoffenheffing, stijgen. Dit betekent hogere woonlasten, gemiddeld boven de 1000 euro per jaar voor huiseigenaren. Tegelijkertijd staan belangrijke voorzieningen zoals bibliotheken, zwembaden, sportfaciliteiten en buurtbussen onder druk.

Verschillende VVD-wethouders stuurden zelfs een brandbrief naar hun partijgenoten in de landelijke politiek. Zij waarschuwen voor de gevolgen van de geplande bezuinigingen en noemen 2026 terecht het ‘ravijnjaar’. Gemeenten geven aan dat ze niet langer kunnen voldoen aan de basisbehoeften van inwoners en ondernemers, mede door wettelijke verplichtingen die al een groot deel van hun budget opslokken.

Wie betaalt de prijs?

Inwoners, en vooral de kwetsbaarste groepen, worden het zwaarst getroffen. Voorzieningen verdwijnen en de kosten van wonen stijgen. Terwijl de boosheid waarschijnlijk richting de gemeenten zal gaan, blijft de echte oorzaak bij de landelijke overheid liggen. Het is dus duidelijk wie hier een scheve schaats rijdt: de landelijke overheid, door verantwoordelijkheid af te schuiven zonder toereikende financiële steun.