De maandagavond hing vol verwachting. In De Lege Knip stonden de stoelen dit keer niet in een kring, maar rij aan rij, alsof het een kleine raadszaal was.

Thema van de avond: hebben deze ongeregeldheden een link met de retoriek van de PVV van Geert Wilders?

Voor deze beladen discussieavond wordt er nu eens geen koffie geschonken, daarvoor in plaats wordt er Rivella geschonken die aangeboden was door de plaatselijke supermarkt.

Het geroezemoes is anders dan anders: gespannen, nieuwsgierig, geladen.

Bjorn opent de avond met een korte schets van de gebeurtenissen in Den Haag: “Afgelopen weekend braken rellen uit tijdens een anti-immigratieprotest. Politiegeweld, arrestaties, vernielingen… Bij na iedereen heeft het op de televisie kunnen zien of in de krant kunnen lezen.

 “De rellen in Den Haag van afgelopen weekend waren heftig. Politiegeweld, arrestaties, vernielingen… De vraag die ons bezig houdt: was dit puur hooliganisme of is er ook een link met de politieke retoriek van partijen als de PVV?”

Er gaan handen omhoog.

Een oudere man in de zaal schudt zijn hoofd. “Maar Wilders heeft nergens opgeroepen tot rellen. Dat zijn individuen die rotzooi komen trappen. Geef niet een partij de schuld van wat tuig doet.”

Trees mengt zich bedachtzaam: “Misschien gaat het niet om schuld, maar om invloed. Een klimaat van harde taal maakt dat mensen sneller denken dat ze in hun recht staan om agressief te reageren. De vraag is: hoeveel verantwoordelijkheid draag je dan als politicus?”

Dan schuift Jannus zijn glas naar voren en zegt zacht, maar duidelijk:
“Het is als droog gras en vuur. De hooligans zijn het vuur. De retoriek maakt het gras dor en brandbaar. En dan is een vonk genoeg.”

Journalistiek en politie melden dat een deel van de ongeregeldheden werd veroorzaakt door georganiseerde relschoppers / hooligans die bewust geweld zochten — en dat niet iedere deelnemer van het publiek direct betrokken was bij die escalatie. Tegelijkertijd waren er rechter-politieke activisten en sprekers op het podium; prominente PVV-politici distantieerden zich van het geweld.

Er zijn al een paar instituten zoals het Verwey-Jonker Instituut, Populist Radical Right Parties and Mass Polarization in the Netherlands en andere die continu onderzoek doen naar ideologische verdeeldheid.

Onderzoeksartikelen en overzichten wijzen erop dat harde, polariserende politieke taal (waaronder herhaalde framing van immigratie en “andere groepen” als bedreiging) het publieke klimaat kan beïnvloeden: het normaliseert vijandbeelden, verlaagt de drempel voor agressie bij sommige mensen en vergroot polarisatie. Dit betekent een verhoogd risico op escalatie in bepaalde omstandigheden, maar het bewijst géén directe, juridische causaliteit tussen een politieke partij en individueel geweld.

Een samenvattende conclusie gaf het volgende aan:

·  Ja — politieke retoriek kan bijdragen aan een sfeer waarin rellen en agressie eerder ontstaan.

·  Nee — er is geen simpel causaal bewijs dat één partij of één politicus automatisch verantwoordelijk is voor het geweld dat individuele relschoppers plegen; vaak werken meerdere factoren samen (organisaties van relschoppers, sociale media-oproepen, triggerende gebeurtenissen ter plaatse).

Jannus reageert : “Het is als droog gras en vuur. De hooligans zijn het vuur. De retoriek maakt het gras dor en brandbaar. En dan is een vonk genoeg.”

Deze woorden blijven even in de lucht hangen. Mensen knikken, er valt een stilte waarin de lampen feller lijken te branden. Daarna hervat de discussie zich, met meer stemmen, meer nuance, maar ook met het besef dat er geen simpel antwoord is.

Bea buigt iets naar voren, haar stem klinkt scherper dan ze bedoelt:
“Zouden er eigenlijk ook mensen uit ons dorp meegedaan hebben? Hoe ver is het hier met de polarisatie?”

De kring wordt stil. Je hoort iemand zachtjes zijn glas neerzetten. Het is een ongemakkelijke vraag, maar niemand ontkent dat het een terechte is.

Trees reageert na een korte stilte. “Ik denk dat polarisatie niet altijd luidruchtig is. Soms zit het in kleine opmerkingen bij de bakker, of in het wegkijken op straat. Maar net zo goed zie je het in de warmte waarmee buren elkaar nog helpen.”

Jannus knikt bedachtzaam. “We hoeven niet naar Den Haag te kijken om spanning te zien. De scheidslijnen lopen ook hier, soms onzichtbaar, door gezinnen en straten heen. De vraag is: durven we erover te praten voordat het barst?”

Een jonge vrouw achterin zegt aarzelend: “Misschien is dát precies wat we hier nu doen. Dit gesprek hebben, samen in één ruimte.”

Er gaat een zucht van opluchting door de zaal. De ongemakkelijke stilte maakt plaats voor een zachtere toon. Het lijkt alsof Bea’s scherpe vraag de deur openzette naar iets wat iedereen al voelde, maar nog niet benoemd had.

Nog voordat Bjorn de volgende spreker aanwijst, zwaait de deur open. Twee dorpsgenoten schuifelen naar binnen, hun jassen nog vochtig van de regen. Iedereen kent ze: luidruchtig bij de voetbal, fel op sociale media. Ze gaan vooraan zitten, niet om te luisteren, maar om hun punt te maken.

“Luister,” zegt de een met harde stem, “het is niet alleen maar retoriek. Mensen zijn het zat. Kijk naar Den Haag: daar zegt het volk wat hier óók leeft.”

Kees, altijd fel op sociale media, steekt van wal:

“Kijk naar Den Haag. Daar hoor je de stem van gewone mensen. Mensen die het zat zijn. Die niet meer willen dat alles maar binnenkomt. Hier in het dorp leeft dat óók, alleen durft niemand het hardop te zeggen.”

Riet, die bekendstaat om haar scherpe analyses, reageert:

“Maar wat zeggen ze dan precies, Kees? Dat we iedereen moeten buitenhouden? Dat is geen beleid, dat is frustratie.”

Kees haalt zijn schouders op.

“Frustratie is ook een signaal. Als je jarenlang genegeerd wordt, dan ga je roepen. En soms schreeuwen. Dat is geen extremisme, dat is nood.”

Aan de andere kant van de tafel zit Frans, met zijn armen over elkaar. Hij spreekt langzaam, maar met overtuiging:

“Het gaat niet alleen om immigratie. Het gaat om vertrouwen. Mensen geloven Den Haag niet meer. Ze denken: daarboven zitten ze in hun bubbel, en wij hier in het dorp moeten het maar uitzoeken.”

Trees probeert de toon te bewaken.

“Maar Frans, is geweld dan een antwoord? Is het aanvallen van een partijkantoor een manier om gehoord te worden?”

Frans knikt bedachtzaam.

“Nee, natuurlijk niet. Maar het feit dat het gebeurt, zegt iets. Polarisatie is niet iets van de stad. Het zit ook hier, in onze dorpskamers.”

Dan mengt zich ook Anja in het gesprek, normaal wat terughoudend:

“Ik snap de woede. Echt. Maar ik geloof niet dat het helpt om te schreeuwen. Wat helpt, is dat we hier praten. Dat we elkaar blijven zien. Niet als tegenstanders, maar als dorpsgenoten.”

Roy, die tot dan toe stil was, zegt:

“En misschien moeten we ook durven toegeven dat we het soms niet weten. Dat we zoeken. Dat we twijfelen. Dat is geen zwakte, dat is menselijk.”

Trees sluit de avond af met een spreuk: “Wie alleen roept, hoort zichzelf. Wie luistert, hoort de ander.”

De regen is gestopt. Buiten is het stil. Binnen is iets in beweging gezet.

. Bea wil al reageren, maar Trees steekt een hand op. Rustig zegt ze:
“U bent welkom om mee te praten. Maar hier zoeken we geen brandstof voor ruzie, we zoeken woorden die ons verder helpen.”

Er valt een stilte. Dan gaat de discussie verder — feller, scherper, maar toch nog binnen de muren van gesprek. Het is alsof De Lege Knip die avond niet alleen een kringloopwinkel is, maar ook een dunne dijk die het dorp behoedt voor een vloedgolf van verwijten.

Als tegen tienen de stoelen weer worden aangeschoven en de thermoskannen leeg zijn, zegt iemand bij de deur:
“Misschien is het belangrijkste wel dat we hier nog samen kunnen praten. Dat is al een verschil met daarbuiten.”

Politieke discussie in De Lege Knip: “Rellen Den Haag raken ook hier” Onsdorp – Maandagavond stroomde kringloopwinkel en ontmoetingsplek De Lege Knip vol voor een debat over de recente rellen in Den Haag. Thema van de avond: hebben deze ongeregeldheden een link met de retoriek van de PVV van Geert Wilders? Onder leiding van vrijwilliger Bjorn werd de avond geopend met een korte schets van de gebeurtenissen: een anti-immigratieprotest dat escaleerde in geweld, tientallen aanhoudingen en forse schade. In de zaal liepen de meningen uiteen. Bezoekers als Bea legden de nadruk op de invloed van politieke taal: “Als een partij steeds groepen wegzet als bedreiging, schept dat een klimaat waarin geweld sneller volgt.” Anderen wezen juist op de rol van relschoppers. “Wilders riep nergens op tot rellen,” zei een oudere bezoeker. “Dit zijn hooligans die altijd problemen zoeken.” Trees bracht een middenpositie naar voren: “Het gaat niet om directe schuld, maar om invloed. Politici vormen mee de toon van het maatschappelijk gesprek.” Een treffende metafoor kwam van Jannus: “Het is als vuur en droog gras. De hooligans zijn het vuur. De retoriek maakt het gras brandbaar. Dan is een vonkje genoeg.” De discussie leverde geen sluitend antwoord op de centrale vraag, maar wel een gedeelde conclusie: woorden hebben gevolgen. Aan het eind van de avond klonk waardering dat er in De Lege Knip nog openlijk en respectvol met elkaar gesproken kan worden over zulke beladen thema’s.