De kamer was in een paar dagen tijd veranderd van een kale opslag tot een knusse leefruimte. Wanden fris bekleed, een klein sanitair hoekje aangelegd, het elektrische netjes in orde, en met meubels uit de Lege Knip had het geheel meteen warmte gekregen. Een bed, een kast, een tafeltje, zelfs een lamp met een zachte gloed: het voelde voor het eerst in lange tijd weer als een thuis.

Die ochtend haalde Jannus Roy op bij het politiebureau. Roy stond hem al op te wachten, een beetje gespannen, maar ook zichtbaar opgelucht. Hij nam voorlopig afscheid van het bureau – niet als verdachte, maar als man die een kans kreeg. In overleg met Trees, Jannus en brigadier Saskia was besloten het proces-verbaal in te trekken. Geen strafblad, geen vervolging: alleen een proefproject. Vier weken de tijd om te laten zien dat het anders kon.

In de Lege Knip aangekomen, leidde Jannus hem voorzichtig naar boven. Roy stapte de kamer binnen en bleef een moment stil staan. Zijn ogen gleden langs de muren, het bed, de tafel. “Zo… dit is voorlopig voor mij, Hier ben ik wel heel blij mee ” stamelde hij.

Op dat moment verscheen Saskia in de deuropening. Ze had er op gestaan om zelf even te komen kijken. “Ja, Roy,” zei ze vriendelijk maar ook zakelijk, “dit is voor jou. Maar vergeet niet: het is een proef. Vier weken. Daarna kijken we met elkaar hoe het verder moet.”

Roy knikte ernstig, maar er kwam iets zachts in zijn blik. Alsof er weer een klein stukje vertrouwen terugkwam.

Trees voegde er glimlachend aan toe: “En ondertussen zijn wij er om je een warm gevoel te geven. Je bent hier niet alleen, Roy.”

Beneden aan de leestafel zaten Trees, Jannus, Harrie en Saskia nog kort bijeen. De rapportage werd zorgvuldig doorgenomen: wie aanspreekpunt was bij calamiteiten, hoe de dagelijkse gang van zaken eruit zou zien, en welke afspraken er golden over rust en verantwoordelijkheid. Het voelde bijna als een kleine raadsvergadering, maar de toon was vriendelijk en betrokken.

“Het belangrijkste,” zei Saskia, “is dat we korte lijnen houden. Als er iets misgaat, moet ik dat meteen horen. Maar ik hoop natuurlijk dat die telefoon niet nodig is.”
Trees knikte: “We hebben afgesproken dat hij eerst zijn kamer naar eigen smaak inricht. Daarna gaat hij stap voor stap hier beneden meedraaien. Geen druk, maar wel structuur.”
Jannus voegde er rustig aan toe: “En ik houd een oogje in het zeil. Hij zoekt me vanzelf wel op.”

Het gesprek viel even stil. Iedereen voelde de ernst, maar ook de hoop.

En inderdaad, nog geen uur later ging de deur open. Roy stapte voorzichtig binnen, zijn gezicht nieuwsgierig en een beetje verlegen. Zijn ogen dwaalden langs de rijen boeken, de leestafel, de koffiehoek. Het was alsof hij op zoek was naar houvast.

Toen hij Jannus zag, lichtte zijn gezicht op. Hij liep recht op hem af, bijna alsof hij bang was de weg kwijt te raken. “Daar ben je,” zei hij zacht, “zeg maar wat ik kan doen.”

Trees keek even naar Saskia, die onopvallend glimlachte. Het leek een klein begin, maar iedereen aan de tafel wist: dit was een eerste stap die veel groter voelde dan hij leek.

Jannus besloot het eenvoudig te houden en gaf Roy zijn eerste opdracht.
“Roy, ga jij eens in de bibliotheek een boek zoeken waarvan jij denkt dat het iets voor jou kan zijn. Neem de tijd. Je mag daar rustig gaan zitten, maar als je liever wat gezelschap hebt, kun je ook hier aan de leestafel lezen.”

Voor Jannus was dit niet zomaar een opdracht. Het was ook een kleine proef: welk genre zou Roy kiezen? Waar lag zijn belangstelling – in spanning en avontuur, of juist in verhalen die troost en herkenning boden? En minstens zo belangrijk: zocht hij de stilte van de bibliotheek, of toch de warmte van de groep aan de leestafel, waar de verleiding van het praatje om de hoek altijd groot was?

Roy verdween tussen de kasten, en bleef daar opvallend lang rondlopen. Zijn vingers gleden over de ruggen van de boeken, hij pakte er één uit, zette het weer terug, keek verder.

Trees schoof iets dichter naar Jannus toe en fluisterde: “Denk je dat er gewoon te veel keuze is? Of weet hij nog niet goed wat hem aanspreekt?”
Jannus glimlachte geheimzinnig. “Wacht maar af. Hij komt zo wel. En dan zien we vanzelf wat voor man er achter zijn ogen schuilgaat.”

Na een tijdje komt Roy terug, een boek stevig onder zijn arm geklemd. Hij blijft even staan bij de leestafel en kijkt onzeker rond. Dan richt hij zich tot Jannus.
“Ehm… is dit eigenlijk wel een boek dat geschikt is voor mij? Ik moet eerlijk zeggen: ik heb al heel lang geen boeken meer gelezen. De laatste waren schoolboeken, en dat waren nou niet bepaald leesboeken. Thuis… mijn ouders waren ook nooit lezers.”

Jannus neemt het boek van hem aan en leest de titel hardop: De meeste mensen deugen van Rutger Bregman. Hij heft zijn wenkbrauwen en kijkt Roy met een rustige glimlach aan.
“Roy, dit is een bijzondere keuze. Het genre zegt iets over je belangstelling: misschien zoek je naar inzicht, of naar een ander beeld van mensen dan je tot nu toe hebt gehad. Of je het aankunt, zul je pas ervaren als je begint te lezen. Ik zou zeggen: ga er gewoon in beginnen. En als er dingen zijn die je niet begrijpt, of die vraagtekens oproepen—kom dan bij mij. We kunnen er samen over praten.”

Roy knikt langzaam, alsof hij zowel gerustgesteld als een beetje uitgedaagd is. Met het boek onder zijn arm loopt hij naar een rustige plek, klaar voor een eerste poging in een wereld die hij bijna vergeten was.

Jannus wendt zich tot Trees, Harrie en Peter. Hij houdt het boek even omhoog en zegt:
“In de keuze die Roy gemaakt heeft, verweeft Rutger Bregman de jongste inzichten uit de psychologie, de economie, de biologie en zelfs de archeologie. Hij neemt ons mee op een reis door de geschiedenis en geeft nieuwe antwoorden op oude vragen.”

 “Eerlijk gezegd denk ik dat dit te zwaar voor hem zal zijn. Hij zal heel snel en heel vaak met vragen komen. Maar weet je…” – Jannus glimlacht kort – “ik ben er toch blij mee. Want zijn keuze laat zien dat hij wíl zoeken. Hij is niet bang om vragen te stellen, en dat is misschien wel belangrijker dan de antwoorden.”

Wanneer De Lege Knip ’s avonds de deuren sluit, is Roy die dag al twee keer bij Jannus geweest met vragen. Bij zijn laatste bezoek vraagt Jannus rustig:
“En, Roy, wat denk je van het boek? Lijkt je keuze de juiste te zijn?”

Roy glimlacht, zichtbaar opgelucht.
“Ja… ik ben blij dat ik dit boek gekozen heb. Er worden dingen duidelijk. Het geeft me inzichten die ik nog niet eerder had. Misschien kan ik daardoor mijn verleden eindelijk vergeten.”

Jannus legt een hand op zijn schouder en zegt bedachtzaam:
“Roy, het verleden hoef je niet te vergeten. Zie het liever als een levensles, iets waar je van kunt leren en wat je helpt om niet opnieuw in dezelfde valkuilen te stappen.”

Roy knikt, zichtbaar geraakt, en vertrekt dan rustig naar zijn kamer boven.

Samen sluiten Jannus en Trees het pand af. Terwijl ze de lichten doven en de stilte intreedt, blikken ze terug op de afgelopen weken. Roy was ongewild de hoofdpersoon geworden in hun kringloopverhaal, en beiden voelen dat dit misschien nog maar het begin is van een langer vervolg.