Jannus begon zijn verhaal met een zucht die meer leek op het leeglopen van een oude band. “Het was 1982,” begon hij, zijn stem nauwelijks meer dan een fluistering. “De laatste week van november. De radio speelde ‘Come On Eileen’ van Dexys Midnight Runners, een nummer dat ik sindsdien nooit meer zonder een rilling kan horen. De geur van natte bladeren en de rook van brandend snoeiafval hing in de lucht, vermengd met de weeïge zoetheid van de eerste pepernoten die al in de winkels lagen.”

Hij keek even de ruimte rond, alsof hij zich ervan wilde vergewissen dat iedereen nog luisterde. “Mijn ouders hadden een kleine boekhandel in een zijstraatje van de hoofdstraat. Een knusse plek, met de geur van oude boeken en koffie. In november bereidden we ons altijd voor op de drukte van december. Sinterklaas en Kerstmis waren goudmijnen voor ons, dus de spanning was altijd te snijden.”

“Die bewuste week was het echter anders. Het begon met een kleine, onschuldige grap. Mijn vader, een man van vaste gewoonten, had elke avond na sluitingstijd de gewoonte om de deur tweemaal op slot te draaien en dan aan de klink te voelen of hij echt dicht was. Een ritueel. Maar die dinsdagavond… die dinsdagavond deed hij het niet. Hij was afgeleid door een telefoontje over een zeldzame editie die hij net had weten te bemachtigen. En ik? Ik was te druk met mijn huiswerk en zag het niet.”

Jannus pauzeerde, zijn blik gericht op een onzichtbaar punt in de verte. “De volgende ochtend, toen mijn moeder de winkel opende, viel het ons pas op. Niet direct dat de deur niet op slot zat, maar dat er iets miste. Het zeldzaamste exemplaar van onze collectie, een eerste druk van ‘De Reis naar de Westerkim’ van J.R.R. Tolkien, was verdwenen. En niet alleen dat. Ook de spaarpot van de winkel, waarin we het wisselgeld bewaarden, was leeg.”

Een stilte viel in de Lege Knip. Iedereen staarde naar Jannus, de woorden van zijn verhaal als zware stenen in de lucht.

“Het was geen grote diefstal in materiële zin,” vervolgde Jannus, zijn stem weer wat sterker. “Het was het gevoel van schending, van veiligheid die verbroken was. Mijn vader voelde zich schuldig, mijn moeder was in tranen. En ik… ik was acht jaar oud en ik begreep het niet helemaal, maar ik voelde de zwaarte ervan. De koude realiteit dat iemands slordigheid – mijn vaders afgeleidheid, mijn eigen onoplettendheid – zulke gevolgen kon hebben.” “Vanaf die dag was november voor mij geen eerlijke maand meer. Het is de maand die ons confronteerde met onze kwetsbaarheid, met de dunne lijn tussen orde en chaos. En elk jaar, als de dagen korter worden en de geur van natte bladeren terugkeert, denk ik eraan. De onvoltooide handeling, de deur die openstond… En daarom zeg ik: november is geen eerlijke maand. Het is een maand die sluwheid en verraderlijkheid in zich draagt.”

Jannus zweeg, en de wind buiten leek harder te fluiten. Rob krabde aan zijn kin, Eddy vergat zijn boterkoek, en Dylan keek bedenkelijk. Trees staarde naar haar lege mok, haar wenkbrauwen nog steeds opgetrokken. De sfeer in De Lege Knip was omgeslagen van gezellige warmte naar een ongemakkelijke bezinning.

“Een pijnlijke herinnering,” zei Carolijn zacht, als eerste die de stilte durfde te doorbreken. “Dank je wel, Jannus, dat je het met ons wilde delen.”

Trees zuchtte diep. “Ik zie wat je bedoelt, Jannus. Soms is de waarheid niet zo simpel als we zouden willen.” Ze stond op en liep naar het raam, waar ze naar de grauwe lucht staarde. “Maar misschien, heel misschien, kunnen we die donkere kant van november ook gebruiken. Om ons te herinneren aan het belang van aandacht, van zorgvuldigheid. Om de deuren van De Lege Knip altijd goed af te sluiten, zowel letterlijk als figuurlijk.”

Ze draaide zich om en keek de groep in het rond. “Misschien is dat de eerlijkheid van november: het dwingt ons te kijken naar wat we liever zouden negeren.” “We hebben allemaal wel zo onze novembertrauma’s, denk ik,” zei Dylan, een kleine glimlach verschijnend. “Die van mij heeft te maken met de jaarlijkse poging om mijn belastingaangifte te doen.” Er klonk wat licht gelach, de spanning in de kamer een beetje doorbrekend.

Rob sloeg met zijn hand op tafel. “Maar genoeg over belastingaangiftes! Wat kunnen we hier nu mee? Hoe zorgen we ervoor dat Jannus’ novembertrauma niet de sfeer in De Lege Knip voor de rest van de maand verpest?”

Trees knikte. “Goede vraag, Rob. Misschien moeten we iets doen. Iets wat de donkere herinneringen van Jannus een beetje kan verzachten. Een soort ritueel om de maand af te sluiten, of juist te omarmen, op onze eigen manier.”

“Een ritueel?” vroeg Eddy, nu weer geïnteresseerd in iets anders dan zijn boterkoek. “Wat voor ritueel dan?”

Trees dacht even na. “Nou, we zijn hier in De Lege Knip. Een plek waar we onze verhalen delen, waar we eerlijk zijn, zelfs als dat pijn doet. Wat als we… elke laatste dinsdag van november een ‘Deur-Dicht-Dag’ houden?”

Iedereen keek elkaar aan, de wenkbrauwen gefronst.

“Een Deur-Dicht-Dag?” herhaalde Jannus, een lichte glinstering in zijn ogen die er eerder niet was.

“Ja,” zei Trees, haar stem vol overtuiging. “Op die dag bespreken we alle deuren die we misschien onbewust open hebben gelaten. De zaken die we hebben genegeerd, de taken die we hebben uitgesteld, de woorden die we niet hebben gezegd. En aan het einde van de dag, sluiten we ze symbolisch af. Met een gedicht, een lied, een gezamenlijke daad. Wat denken jullie daarvan?”

Er klonk gemompel en geknik. De stemming begon langzaam te verschuiven van somberheid naar een gevoel van gedeelde vastberadenheid.

“Ik vind het een prachtig idee,” zei Carolijn. “Een manier om het verleden te erkennen, maar ook om vooruit te kijken.”

Jannus glimlachte voorzichtig. “Het… het klinkt als een begin. Een manier om de bitterheid van november een beetje te verzachten.”

Trees knikte tevreden. “Precies. Want hoewel november ons confronteert met de kou en de duisternis, biedt het ons ook de kans om licht te creëren. Door eerlijk te zijn, door open te zijn, en door samen de deuren te sluiten die ons dwarszitten.”

“Dus,” zei Rob, een brede glimlach op zijn gezicht. “Wie durft er als eerste zijn ‘open deur’ te delen voor onze Deur-Dicht-Dag?”

De avond in De Lege Knip had inderdaad een andere wending genomen dan verwacht. De koude wind buiten bleef waaien, maar binnen gloeide een nieuw soort warmte, gevoed door gedeelde kwetsbaarheid en de belofte van een nieuwe traditie.