Wanneer Jannus die ochtend het gordijn van zijn slaapkamer opzij schuift, stokt zijn adem even. De vertrouwde wereld buiten is verdwenen, vervangen door een onmetelijke, witte stilte. Het is alsof het dorp vannacht een volledige metamorfose heeft ondergaan; alles is zacht, rond en smetteloos.

Beneden op straat ziet hij de eerste tekenen van leven in deze nieuwe wereld. Een enkele buurman is dapper begonnen de sneeuw van zijn auto te vegen, terwijl een paar fietsers met de kin diep in hun kraag naast hun rijwiel lopen; het dikke pak sneeuw maakt elke trap op de pedalen onmogelijk.

Jannus laat het gordijn weer vallen en wrijft in zijn handen tegen de optrekkende kou. “Dat wordt een rustige dag vandaag,” mompelt hij in de stille kamer. Hij denkt aan Sally, die boven de winkel slaapt, en aan de oude muren van De Lege Knip. “Ik zal de kachel maar eens flink moeten opstoken om de winter buiten de deur te houden.”

Niet veel later, na een stevig ontbijt, hijst hij zich in zijn dikste jas, slaat een sjaal om en stapt hij de vrieskou in. De wandeling naar De Lege Knip is deze ochtend een bijzondere ervaring. De sneeuw kraakt luid onder Jannus’ stevige schoenen en de kou bijt in zijn wangen, maar de stilte die over het dorp is neergedaald, geeft hem een gevoel van vrede. Het is alsof de wereld even op pauze staat, precies wat de bewoners van de winkel soms nodig hebben.

Wanneer Jannus bij de winkel aankomt, ziet hij dat hij niet de eerste is. Voor de deur is al een smal pad schoongeveegd. Binnen ziet hij door de beslagen ruiten de warme gloed van de lampen.

Zodra hij de deur opent, komt de geur van verse koffie en de warmte van de kachel hem tegemoet. Sally staat bij de grote houtkachel achterin de zaak, voorzichtig een blok hout op het vuur leggend. Ze draagt een dikke, wollen trui die Trees voor haar uit de voorraad heeft gehaald.

“Goedemorgen, Jannus,” zegt ze met een glimlach. Ze ziet er uitgeslapen uit, en de emoties van gisteravond lijken plaats te hebben gemaakt voor een rustige vastberadenheid. “Ik dacht, ik stook de boel alvast een beetje op. Het was behoorlijk fris toen ik beneden kwam.”

Jannus schudt de sneeuw van zijn jas en warmt zijn handen bij het vuur. “Goed gedaan, Sally. Het is een witte wereld daarbuiten. Ik vrees dat we vandaag niet veel klanten zullen zien, en de wandeling in het bos die ik in gedachten had voor je conditie… die moeten we misschien even uitstellen naar een dag dat we niet tot onze knieën in de sneeuw zakken.”

Sally kijkt naar buiten, naar de vallende vlokken. “Misschien is dat maar goed ook. Het geeft me even de tijd om alles te laten bezinken wat Trees gisteren zei.”

De sfeer in de winkel verandert op slag door de binnenkomst van Trees. Ondanks de bijtende kou die ze heeft getrotseerd, brengt ze een vlaag van leven en vrolijkheid mee naar binnen die de ijzige stilte van de ochtend definitief verdrijft.

Trees staat nog na te trillen in haar dikke winterjas. “Het is niet te geloven daarbuiten,” zegt ze met een halfbevroren glimlach, terwijl ze haar armen hard tegen haar zij slaat om de circulatie weer op gang te krijgen. Haar vingers zijn lijkwit, de bloedsomloop lijkt volledig tot stilstand te zijn gekomen door de strijd met de sneeuwschuiver.

Wanneer ze haar ijskoude handen op de warme wangen van Jannus legt, slaakt hij een kreet van verrassing. De schok van het temperatuurverschil doet hem bijna achteruit springen. “Mijn hemel, Trees! Je bent een wandelende ijskast!” roept hij uit, terwijl hij lachend probeert te ontsnappen aan haar ‘bevriezende’ liefkozing.

Op een paar meter afstand staat Sally met een kop thee in haar handen. Ze kijkt naar het gestoei tussen die twee — de vanzelfsprekendheid waarmee ze elkaar aanraken, de plagerige blikken en de diepe genegenheid die uit deze kleine interactie spreekt.

Dan gebeurt er iets wat de afgelopen veertien maanden onmogelijk leek: Sally begint te lachen. Eerst is het een zacht gegiechel, maar al snel wordt het een bevrijdende schaterlach die door de hele winkel galmt. Het is het geluid van iemand die ontdekt dat de wereld ook veilig en liefdevol kan zijn.

“Dat mensen zo goed met elkaar om kunnen gaan,” denkt ze bij zichzelf. Bij Robert was elke aanraking een claim geweest, elk gebaar een onderdeel van een machtsspel. Hier, in de beschutting van De Lege Knip en omringd door de witte deken van de sneeuw, ziet ze hoe echte vriendschap en liefde eruitzien. Het is voor haar een grotere les dan welk advies van een voedingsdeskundige dan ook.

“Kijk haar eens lachen,” zegt Piet, die met een knipoog naar Sally kijkt terwijl hij zijn gereedschapskist opent. “Dat is pas een medicijn tegen de kou. Kom op Trees, ga bij de kachel zitten voor je vingers eraf vallen. Ik zet een nieuwe pot koffie, en deze keer doen we er een extra schepje suiker in voor de schrik.”

De drie vormen nu echt een front tegen de winterse wereld buiten. De kachel loeit, de geur van koffie mengt zich met de geur van oude boeken en textiel, en voor het eerst voelt Sally zich niet langer een toeschouwer van het leven, maar een onderdeel van een familie.

Ondanks de dikke laag sneeuw buiten, draait de wereld van de zorg gewoon door. Trees, wiens vingers inmiddels weer tintelen van de terugkerende doorbloeding, pakt de hoorn van de ouderwetse telefoon in het kantoortje.

“Met Trees van De Lege Knip. Zeg, ik bel voor Sally. We wilden een afspraak maken voor een intake…” Ze luistert even, haar ogen beginnen te glimmen. “Echt waar? Een gaatje over een half uur vanwege de sneeuw? We trekken onze sneeuwlaarzen aan en we komen eraan!”

Ze hangt op en kijkt Sally triomfantelijk aan. “Soms moet je het ijzer smeden als het koud is, Sally! Er zijn twee mensen die niet durfden te rijden door de gladheid, dus we kunnen direct terecht. Het is maar drie straten verderop, dat redden we lopend wel.”

Sally voelt een gezonde spanning in haar buik. Dit is de eerste keer dat ze een afspraak heeft die puur over haar eigen fysieke welzijn gaat, zonder dat er een advocaat, een bankier of een woedende ex-man bij betrokken is.

Jannus helpt haar in haar dikke jas en Piet graaft ergens een paar stevige overlaarzen op. “Hier, Sally, dit soort hielden mijn voeten vroeger ook droog. Ze zijn wat groot, maar met een extra paar geitenwollen sokken van Trees merk je daar niets van.”

Samen stappen Trees en Sally de drempel van De Lege Knip over, de krakende sneeuw in. De wereld is prachtig verstild. De bomen dragen dikke witte kussens op hun takken en de dorpsstraat lijkt wel een ansichtkaart.

“Kijk eens, Sally,” zegt Trees terwijl ze een arm in die van haar lust om te voorkomen dat ze uitglijden. “De wereld is vandaag helemaal schoonveegt. Een perfecte dag voor een nieuw begin voor jouw lijf.”

Sally ademt de koude, zuivere lucht diep in. Het doet een beetje pijn aan haar longen, maar het voelt ook alsof ze van binnen wordt schoongemaakt. De schaterlach van zojuist zit nog ergens in haar keel. Ze is niet langer ‘Dossier X’ of ‘de vrouw uit het kippenhok’. Ze is een vrouw die op weg is naar haar eigen herstel.

De praktijk van de voedingsdeskundige, mevrouw Albers, is klein maar erg licht en ruikt naar kamillethee. Wanneer Sally en Trees hun besneeuwde jassen en laarzen uitdoen in de gang, komt een vriendelijke vrouw met een zachte stem hen tegemoet.

“Kom binnen, Sally. Wat dapper dat je door dit weer bent gekomen,” zegt mevrouw Albers. Ze merkt direct de aarzeling in Sally’s houding op en nodigt haar uit om op een comfortabele stoel te gaan zitten. Ze stelt geen vragen over het verleden van Sally—Trees heeft haar blijkbaar al kort ingelicht—maar focust zich volledig op het ‘nu’.

“We gaan vandaag niet kijken naar wat er mis is gegaan,” zegt ze kalm. “We gaan kijken naar hoe we je weer de energie kunnen geven om te doen wat je wilt doen.”

Dan komt het moment waar Sally het meest tegenop zag. In een hoek van de kamer staat een glanzende, moderne medische weegschaal. Voor veel mensen een bron van frustratie, maar voor Sally is het een confrontatie met haar eigen kwetsbaarheid. Bij Robert was ze nooit op een weegschaal gaan staan; ze voelde simpelweg hoe haar kleding steeds losser ging zitten en hoe haar botten meer uitstaken.

“Zou je op de weegschaal willen gaan staan, Sally? Dan hebben we een beginpunt,” vraagt mevrouw Albers zacht.

Sally stapt op haar sokken naar de weegschaal. Haar hart bonst in haar keel. Wanneer ze op de plaat stapt en het apparaat zachtjes piept, kijkt ze eerst naar Trees, die haar een bemoedigend knikje geeft. Mevrouw Albers noteert het getal zonder een spoor van oordeel.

48,2 kilogram.

Mevrouw Albers ziet dat Sally naar het getal op de weegschaal staart alsof het een vonnis is. Ze legt kalm een hand op Sally’s schouder en vraagt haar om ook even tegen de meetlat te gaan staan.

“Alleen een gewicht zegt niet alles, Sally,” legt ze uit terwijl ze de schuif van de meetlat zachtjes op Sally’s kruin laat rusten. “Om te weten hoe je lichaam er echt voor staat, berekenen we je BMI (Body Mass Index). Dat is de verhouding tussen je gewicht en je lengte.”

Sally is 1,68 meter lang. Mevrouw Albers pakt haar rekenmachine erbij. De formule voor BMI is:

BMI=(lengte in meters)2gewicht in kg​

Voor Sally komt dat neer op: 1,68×1,6848,2​=17,1

“Kijk,” zegt mevrouw Albers zachtjes. “Een gezonde BMI ligt tussen de 18,5 en 25. Met 17,1 zit je in de categorie ‘ondergewicht’. Dat wisten we eigenlijk al, maar nu hebben we een nulmeting. We gaan niet voor de 25, we gaan eerst eens rustig richting die 18,5 werken.”

Om Sally uit te leggen waarom ze zich zo slap voelt, pakt de deskundige een anatomisch model van het menselijk lichaam erbij.

“Mensen denken vaak dat vet alleen maar ‘slecht’ is, maar je hebt het keihard nodig,” legt ze uit. “We maken onderscheid tussen twee soorten:”

1. Onderhuids vet (Subcutaan vet): “Dit is het vet dat je direct onder je huid ziet en kunt vastpakken. Het zit over je hele lichaam en dient als een isolatielaagje tegen de kou—daarom heb jij het nu ook zo snel koud buiten in de sneeuw. Het beschermt je ook tegen stoten.”
2. Binnenvet (Visceraal vet): “Dit is het vet dat dieper in je lichaam zit, rondom je belangrijke organen zoals je hart, lever en darmen. Dit vet fungeert als een soort stootkussentje voor je organen. Bij jou, Sally, is dit reservevoorraadje gevaarlijk laag. Je organen moeten nu te hard werken zonder die bescherming en energiebron, en dat is waarom je zo ontzettend moe bent.”

Mevrouw Albers ziet dat Sally naar het getal op de weegschaal staart alsof het een vonnis is. Ze legt kalm een hand op Sally’s schouder en vraagt haar om ook even tegen de meetlat te gaan staan.

“Alleen een gewicht zegt niet alles, Sally,” legt ze uit terwijl ze de schuif van de meetlat zachtjes op Sally’s kruin laat rusten. “Om te weten hoe je lichaam er echt voor staat, berekenen we je BMI (Body Mass Index). Dat is de verhouding tussen je gewicht en je lengte.”

De Berekening

Sally is 1,68 meter lang. Mevrouw Albers pakt haar rekenmachine erbij. De formule voor BMI is:

BMI=(lengte in meters)2gewicht in kg​

Voor Sally komt dat neer op:

1,68×1,6848,2​=17,1

“Kijk,” zegt mevrouw Albers zachtjes. “Een gezonde BMI ligt tussen de 18,5 en 25. Met 17,1 zit je in de categorie ‘ondergewicht’. Dat wisten we eigenlijk al, maar nu hebben we een nulmeting. We gaan niet voor de 25, we gaan eerst eens rustig richting die 18,5 werken.”

Om Sally uit te leggen waarom ze zich zo slap voelt, pakt de deskundige een anatomisch model van het menselijk lichaam erbij.

“Mensen denken vaak dat vet alleen maar ‘slecht’ is, maar je hebt het keihard nodig,” legt ze uit. “We maken onderscheid tussen twee soorten:”

Onderhuids vet (Subcutaan vet): “Dit is het vet dat je direct onder je huid ziet en kunt vastpakken. Het zit over je hele lichaam en dient als een isolatielaagje tegen de kou—daarom heb jij het nu ook zo snel koud buiten in de sneeuw. Het beschermt je ook tegen stoten.”

Binnenvet (Visceraal vet): “Dit is het vet dat dieper in je lichaam zit, rondom je belangrijke organen zoals je hart, lever en darmen. Dit vet fungeert als een soort stootkussentje voor je organen. Bij jou, Sally, is dit reservevoorraadje gevaarlijk laag. Je organen moeten nu te hard werken zonder die bescherming en energiebron, en dat is waarom je zo ontzettend moe bent.”

Mevrouw Albers kijkt Sally bemoedigend aan. “Het goede nieuws is dat je lichaam heel veerkrachtig is. Door de juiste dingen te eten—niet alleen maar veel, maar vooral voedzaam—gaan we eerst dat binnenvet herstellen zodat je organen weer rust krijgen. Daarna volgt de spiermassa en het onderhuids vet vanzelf.”

Sally luistert aandachtig. Voor het eerst hoort ze een technisch verhaal over haar eigen lichaam dat niet bedoeld is om haar bang te maken, maar om haar te helpen begrijpen waarom ze zich zo voelt.

“Ik snap het,” zegt Sally dapper. “Het is alsof de kachel in mijn lichaam geen brandstof meer heeft om de kamers warm te houden.”

Trees knikt trots. “En wij gaan die brandstof vandaag nog aanvullen, beginnend met die soep van Piet!”

Mevrouw Albers tikt met een geroutineerd tempo de laatste gegevens in haar computer. Het ritmische geklik van de toetsen is het enige geluid in de kamer, totdat de printer aan de kant begint te zoemen. Met een kort, scherp geratel glijdt er een vel papier uit de machine—het tastbare bewijs dat er vanaf nu een weg omhoog is.

Mevrouw Albers pakt het papier, laat de inkt een seconde drogen en schuift het vervolgens in een stevige, witte envelop. Ze overhandigt het aan Sally met een blik die zowel professioneel als oprecht medelevend is.

“Hierin zit je nieuwe blauwdruk, Sally,” zegt ze rustig. “Het is niet zomaar een lijstje met eten, maar een schema dat precies is afgestemd op wat jouw lichaam nu nodig heeft om die essentiële reserves weer op te bouwen.”

De envelop bevat een overzichtelijk plan:

Het Voedingsschema: Een indeling van zes kleine, maar energierijke maaltijden per dag. Geen enorme bergen eten waar Sally tegenop ziet, maar slimme keuzes vol goede vetten en eiwitten.

Aanvullende Adviezen: Praktische tips over hoe ze haar beperkte energie het beste over de dag kan verdelen.

Uitleg over Lichaamssamenstelling: Een heldere toelichting op het verschil tussen onderhuids vet en het broodnodige binnenvet (visceraal vet) dat haar organen moet beschermen.

Sally neemt de envelop aan en voelt het gewicht van het papier. Voor haar is dit meer dan een medisch advies; het is een handleiding voor haar nieuwe leven. Ze klemt de envelop stevig tegen haar borst terwijl ze Trees aankijkt.

“Dank u wel,” zegt Sally zacht, maar met een vastberadenheid in haar stem die er eerder die dag nog niet was.

Terwijl ze behoedzaam over de krakende sneeuw teruglopen, houdt Sally de envelop stevig tegen haar borst geklemd, verborgen onder de voering van haar jas. Het papier voelt aan als een warm schild dat haar beschermt tegen de kou en de onzekerheid.

Vlak voor de vertrouwde deur van De Lege Knip, waar de beslagen ruiten een warme gloed uitstralen, houdt Sally Trees even tegen. De sneeuwvlokken dansen tussen hen in en de wereld lijkt voor een moment stil te vallen.

“Trees, wacht even,” begint Sally zacht, terwijl ze de arm van de haar iets steviger vastpakt. Ze kijkt Trees recht in de ogen, haar eigen blik glanzend van de kou en van emotie. “Ik wil je bedanken. Niet alleen voor het meegaan vandaag, maar voor alles wat jullie tot nu toe voor me hebben gedaan. Ik ben zo lang alleen geweest… Ik hoop uit de grond van mijn hart dat ik snel de kans krijg om al die dankbaarheid om te zetten in daden en iets terug te kunnen doen voor de winkel en voor jullie.”

Trees voelt de oprechtheid in de woorden en knijpt even liefdevol in Sally’s hand. “Dat doe je al door hier te zijn en door zo hard te vechten, lieverd. Maar nu eerst naar binnen, voordat we hier zelf als sneeuwpoppen eindigen.”

Wanneer ze de deur opendoen, klingelt de bel en vallen ze direct in de geurige damp van de erwtensoep die Piet heeft klaargezet.

De sfeer in de winkel is na de stevige soep van Piet loom en gezellig. De houtkachel knettert en buiten is de wereld nog steeds wit en verlaten. Geen enkele klant waagt zich door de dikke laag sneeuw naar de winkel.

Piet, die met een ondeugende twinkeling in zijn ogen naar buiten kijkt, verbreekt de stilte. “Zeg Jannus, kunnen we niet even een pauze inlassen? Het is toch hartstikke rustig.”

Jannus kijkt op van een oud horloge dat hij aan het schoonmaken was. “Een pauze, Piet? Waarom? Wil je soms een sneeuwpop gaan maken?”

“Nee,” grijnst Jannus terwijl hij plotseling opstaat en zijn jas van de haak pakt. “Ik weet wel wat leukers. Sneeuwballen gooien! Wie het eerst de lantaarnpaal aan de overkant raakt.”

Trees, die net de laatste soepkommen in de vaatwasser wil zetten, kijkt verschrikt op. “Ho even, heren! Denk om de ramen!” roept ze streng, maar de lach om haar mondhoeken verraadt dat ze het eigenlijk wel een goed plan vindt. “Als er één barst in de etalage komt door jullie gestoei, dan kunnen jullie de rest van de winter buiten blijven staan!”

Ondanks de waarschuwing is de toon gezet. De drang om even alles te vergeten en weer kind te zijn is te groot.

Piet en Jannus stormen als eerste naar buiten. Binnen een minuut vliegen de eerste (zachte) sneeuwballen door de lucht. Piet blijkt verrassend behendig en weet Jannus precies in zijn nek te raken, wat leidt tot een luid gebrul van plezier. Sally aarzelt eerst bij de deur. Ze kijkt naar het tafereel en voelt een mengeling van ongeloof en bewondering. Ze ziet hoe deze volwassen mannen, die normaal zo serieus met hun vak bezig zijn, nu onbezorgd door de sneeuw rollen. Trees geeft Sally een zetje in haar rug. “Vooruit Sally, pak een handje sneeuw! Dit staat vast niet in het schema van de voedingsdeskundige, maar lachen is ook goed voor de conditie.”

Na het eerste gevecht besluiten ze hun krachten te bundelen. In plaats van een gewone sneeuwpop, besluiten ze een ‘mascotte’ voor de winkel te maken. Ze rollen drie enorme ballen en plaatsen die vlak naast de ingang van De Lege Knip.

Piet holt naar binnen en komt terug met een oude, kapotte hoge hoed en een versleten bril uit de curiosa-bak. Sally vindt een paar knopen die als ogen dienen. De sneeuwpop krijgt een bordje om zijn nek met de tekst: “Vandaag gesloten wegens winterpret (maar morgen zijn we er weer!)”.

Wanneer ze na een half uur weer roodverbrand en hijgend de winkel binnenstappen, voelen ze zich allemaal een stuk lichter. Sally heeft voor het eerst sinds tijden weer eens echt ‘gespeeld’, en de koude buitenlucht heeft haar wangen een gezonde blos gegeven die geen enkele voedingsdeskundige had kunnen voorschrijven.

(wordt vervolgt)

https://willemzijlstrasverhalen.blog