Het was een van die verstikkend warme dagen in juni, zo’n dag waarop de thermometer in de buurt van de 40 graden tikte en de zon onbarmhartig op het asfalt brandde. Terwijl de hitte loodzwaar over het land hing, heerste er bij de Penitentiaire Inrichting in Vught een ongebruikelijke, koortsachtige bedrijvigheid. Ruim vijftig gedetineerden stonden op het punt om overgeplaatst te worden naar de inrichting in Alphen aan de Rijn, wat zorgde voor extra bewaking, ronkende motoren van transportbussen en een voelbare spanning op het terrein.

Midden in deze hectiek was Frits van der Venne onderweg naar de zwaarbeveiligde poorten van Vught. Na veel diplomatiek getouwtrek en het nodige papierwerk had hij eindelijk een officiële afspraak weten te bemachtigen met de gevangenisdirecteur. Het doel van zijn reis was duidelijk, maar loodzwaar: een persoonlijk en confronterend gesprek met Robert van der Velde. Met de mappen uit Den Haag en het fotoboek van Lotte nog vers in zijn achterhoofd, wist Frits dat dit hét moment was om de onderste steen boven te krijgen.

Bij het naderen van de massieve buitenpoort werd Frits direct onderworpen aan de strenge, routineuze veiligheidscontroles. Zijn legitimatiebewijs werd driemaal gecontroleerd, zijn tas ging door de scanner en pas nadat alle protocollen waren doorlopen, werd hij door een norse bewaarder door de kille, grijze gangen naar de kamer van de directeur begeleid.

Het daaropvolgende gesprek met de gevangenisdirecteur begon zakelijk en stroef. Het ging in eerste instantie puur over de strikte voorwaarden waaronder dit uitzonderlijke bezoek mocht plaatsvinden. Frits had namelijk bij zijn officiële aanvraag een keiharde en uiterst ongebruikelijke eis op tafel gelegd: hij wilde Robert spreken in een afgesloten ruimte waar absoluut niet afgeluisterd kon worden—geen microfoons, geen meeluisterende bewakers achter glas, volledige confidentialiteit.

De directeur schudde aanvankelijk resoluut het hoofd; binnen de muren van Vught was zoiets simpelweg buiten alle vaste procedures. Maar Frits liet zich niet zomaar wegzuren. Rustig, maar met een dwingende ernst in zijn stem, legde hij de kaarten op tafel en onthulde hij de werkelijke reden van zijn komst. Hij schertste de contouren van het immense dossier dat hij had opgebouwd: het grote, schimmige consortium van vastgoedondernemer De Bruin en de diep gewortelde malversaties die destijds doelbewust waren opgezet rondom Robert van der Velde.

Toen de directeur de omvang en de politieke gevoeligheid van de zaak begon in te zien, veranderde diens houding. De puzzelstukken die Frits meenam, wogen zwaarder dan de dagelijkse gevangenisregels. Na een korte, veelzeggende stilte knikte de directeur langzaam. De uitzondering werd gemaakt. Robert van der Velde kon worden gehaald.

Het was voor een directeur niet altijd gemakkelijk om dit soort ingrijpende beslissingen te nemen. De protocollen binnen de muren van Vught waren er immers niet voor niets. Maar hij wist als geen ander dat er in zeer specifieke, zwaarwegende gevallen wel degelijk toestemming kon worden verleend voor een uitzonderlijke status.

En dit was in alle opzichten een speciaal geval. Heren uit de dienst van de AIVD kwamen hier tenslotte niet onbedoeld over de vloer, en de dikke proces-verbalen van zowel Robert van der Velde als Adriaan de Bruin logen er simpelweg niet om. De omvang van het dossier was gigantisch. Buiten dat: als er geen sprake was geweest van staatsgevaarlijke of extreem vluchtgevaarlijke malversaties, dan zaten heren van dit kaliber nu niet onder dit regime in de PI en de EBI vast.

De directeur keek Frits nog eens indringend aan, liet zijn blik even over de officiële legitimatie glijden en legde toen zijn handen plat op het bureau.

“Goed, meneer Van der Venne,” sprak hij op gedempte toon. “Ik ga akkoord met uw verzoek. U krijgt een spreekkamer die volledig buiten het reguliere monitoringsysteem valt. Geen audio-opnames, geen meeluisterende oren. Maar wegens de veiligheidsvoorschriften van deze inrichting blijft er wel een bewaarder visueel toezicht houden van achter het glas, zonder dat hij uw gesprek kan horen. Dat is mijn absolute ondergrens.”

Frits knikte langzaam. “Daar kan ik mee leven, directeur. Zolang Robert maar vrijuit kan spreken zonder de angst dat zijn woorden direct op de verkeerde plek belanden.”

“Dan gaan we het zo regelen,” zei de directeur terwijl hij de interne telefoon oppakte om de bewaking aan te sturen. “We laten Van der Velde nu ophalen uit zijn vleugel. Ik adviseer u om uw tijd nuttig te gebruiken; de spanning in de inrichting is door de grote transporten naar Alphen aan de Rijn vandaag al hoog genoeg.”

Robert was van tevoren ingelicht dat er iemand van de AIVD met hem zou komen praten over een aantal complexe vraagstukken waar de dienst mee zat. Desondanks wist hij niet goed wat hij kon verwachten. Nu liep hij met een begeleider in een rustig, beheerst tempo door de kille gangen naar een afdeling waar hij niet eerder was geweest—zelfs niet tijdens de intensieve verhoren in de begintijd van zijn detentie.

Bij de glazen deur van de aangewezen kamer zag Robert een man aan een sobere tafel zitten. Op de tafel stond een opvallend dikke, lederen aktetas. Wat Robert direct verwonderde, was dat er in deze specifieke ruimte geen glazen afscheiding tussen de twee stoelen aanwezig was; een zeldzame uitzondering in dit regime.

Zodra Robert de kamer binnenstapte, stond de man op van zijn stoel. Hij stapte recht op hem af, stak zijn hand uit en stelde zich rustig maar beslist voor:

“Frits van der Venne, afdelingshoofd AIVD.”

Zijn specifieke sectienummer liet hij bewust achterwege, omdat hij van mening was dat dit een interne, vertrouwelijke zaak betrof. Robert beantwoordde de greep en voelde aan de stevige, kordate handdruk direct dat hij hier te maken had met iemand die van wanten wist.

“Robert van der Velde,” antwoordde hij, terwijl hij de man scherp opnam.

“Meneer Van der Velde, u mag daar tegenover mij gaan zitten,” zei Frits, terwijl hij met een handgebaar de stoel aan de andere kant van de tafel aanwees.

Ondertussen liep de begeleider van Robert terug naar de deur, stapte de gang in en nam plaats op een stoel vlak naast het glas om het visuele toezicht te bewaren. Robert liet zijn blik eerst eens rustig door de kamer gaan om de situatie in zich op te nemen. Het was een volledig afgesloten ruimte met maar één duidelijke in- en uitgang: de deur waarachter zijn begeleider zich nu bevond. Een manier om bij eventuele gelegenheid te ontsnappen zat er dus absoluut niet in, maar dat was een gedachte die hij zich op dit moment ook zeker niet in zijn hoofd had gehaald. Dit gesprek was voor hem veel te belangrijk.

En benieuwd was Robert zeker. “Waaraan heb ik het genoegen iemand van de AIVD te mogen spreken?” was de directe openingsvraag van Robert.

Frits bleef volkomen rustig, vouwde zijn handen over elkaar en keek hem recht aan. “Meneer Van der Velde, mijn komst hier heeft te maken met een aantal documenten die ons onlangs ter hand zijn gesteld. Documenten waarin informatie staat waar wij u achteraf gezien wel eens heel dankbaar voor zouden kunnen zijn.”

Robert keek verrast op, alsof hij het niet helemaal begreep. Dankbaar? Aan hém?

“U weet zelf heel goed, meneer Van der Velde, waarvoor u hier zit en waar u officieel van verdacht wordt,” vervolgde Frits op zakelijke toon. “Die bewijzen zijn door de vele aanwijzingen en harde documenten in het dossier inmiddels wel als bewezen verklaard. Maar het is ons inmiddels ook bekend dat de handel en wandel met uw toenmalige schoonvader, Willem de Jong, destijds een behoorlijk staartje heeft gekregen. En uitgerekend daar wilde ik het in eerste instantie eens met u over hebben.”

Robert schudde langzaam zijn hoofd, een zweem van frustratie trok over zijn gezicht. “Hoezo… een staartje gekregen?”

“Meneer Van der Velde,” nam Frits over, “hebt u destijds ooit aan uw schoonvader gevraagd om officieel borg te gaan staan voor uw uitbreidende bedrijfsactiviteiten?”

Even keek Robert strak voor zich uit, alsof hij de film van zijn verleden weer liet afspelen. “Ja, meneer Van der Venne, dat klopt,” gaf hij grif toe. “Maar dat is uiteindelijk niet doorgegaan. Ik zal u vertellen hoe het zat: ik wilde destijds voor de uitbreiding van mijn verzekeringsbedrijf een heel nieuw pand laten bouwen. De grote verzekeringsmaatschappijen en de banken deden echter ontzettend moeilijk over de financiering. Toen dacht ik dat mijn schoonvader, met zijn kapitaal en het Landgoed, iets cruciaals voor mij zou kunnen betekenen via een borgstelling.”

Robert balde zijn hand kort tot een vuist en zuchtte. “Maar dat ging op het allerlaatste moment niet door. En dat terwijl ik de hele bouw en de bijbehorende verplichtingen achter de schermen al volledig in gang had gezet. Dáár… dáár ben ik toen onherroepelijk de fout ingegaan.”

“Het is een feit dat ik het mijn schoonvader destijds heel erg kwalijk heb genomen en daardoor kwamen er al snel diepe fricties in ons huwelijk. Altijd heb ik mijn vrouw ervan verdacht dat zij die borgstelling achter mijn rug om had tegengehouden,” vertelt hij met een diepe, zware zucht.

Frits verandert niet van gezichtsuitdrukking, maar zijn stem klinkt net een fractie scherper als hij de volgende vraag stelt. “En toen hebt u als reactie daarop de bankrekeningen van uw vrouw geblokkeerd, waardoor zij financieel werkelijk geen kant meer op kon. En wat wilde u dáár in hemelsnaam mee bereiken, meneer Van der Velde?”

“Meneer Van der Venne, er speelde inmiddels al een hele tijd wat anders,” legde Robert met een matte stem uit. “Omdat ik na die afwijzing van mijn schoonvader koortsachtig bleef zoeken naar een andere hypotheek, ben ik uiteindelijk in contact gekomen met een landelijk, groot projectontwikkelaarsbureau. En bij hen… bij hen lukte het vreemd genoeg wél heel snel.”

Hij leunde iets verder naar voren en keek Frits recht in de ogen. “Maar achteraf gezien zat ik vast aan veel te zware, wurgende verplichtingen. In het kort gezegd: ik werd al vrij snel na het tekenen keihard door hen onder druk gezet.”

Frits knikte langzaam. Hij begreep dat Robert tot nu toe een opvallend eerlijk verhaal had neergezet, zonder de feiten mooier te maken dan ze waren.

“En het bedrijf van projectontwikkelaar Adriaan de Bruin had toen natuurlijk al heel snel de zinnen gezet op het Landgoed van uw schoonvader, is het niet?” legde Frits de vinger op de zere plek.

Robert zag met enigszins een verwondert gezicht naar Frits, die blijkbaar meer wist dan Robert had verwacht. “Meneer van der Venne, Ik werd gedwongen om het het Landgoed van mijn grootvader contractueel op de naam van de Bruin te zetten. Dit was alleen mogelijk door fraude te plegen. Maar ik had een verkeerde inschatting gemaakt. Ik was buiten gemeenschap van goederen getrouwd en had ook op termijn geen rechten”.

Frits luisterde aandachtig en knikte begrijpend. “Dat was inderdaad een kapitale misrekening, meneer Van der Velde. U zat klem tussen de wurgcontracten van Adriaan de Bruin en de harde, juridische realiteit van uw huwelijkse voorwaarden.”

Hij opende de dikke aktetas die voor hem op tafel stond en haalde er een aantal genummerde documenten uit.

“En omdat u destijds geen poot had om op te staan, bent u overgegaan tot het vervalsen van handtekeningen en het opstellen van valse volmachten om De Bruin tóch tevreden te houden,” vervolgde Frits terwijl hij de papieren over de tafel naar Robert toeschoof. “U dacht waarschijnlijk dat u tijd kon rekken. Maar Adriaan de Bruin is geen man die zich met beloftes laat afschepen. Die wilde tastbaar bezit zien.”

Robert staarde naar de documenten voor zijn neus. Het waren kopieën van de akten die hij jaren geleden in pure paniek had getekend. Het zweet brak hem nu, ondanks de airco in de spreekkamer, aan alle kanten uit. “Ik had geen keus, meneer Van der Venne. Als ik niet tekende, zouden ze mijn hele gezin kapotmaken. De Bruin schuwt geen enkel middel, dat weet u inmiddels hopelijk ook.”

Frits leunde rustig achterover. “Dat weten wij heel goed, Robert. En dat brengt ons precies bij de kern van de zaak, en de reden waarom ik hier vandaag tegenover u zit.”