Het telefoontje van Frits van der Venne had de spanning bij Sally toch wel weer even teruggebracht naar de momenten van lang geleden. De onzekerheid, de angst, de onbeantwoorde vragen… het kwam allemaal weer boven. Maar ook de nieuwsgierigheid hoe het gesprek met Robert was verlopen, speelde door haar hoofd. Zou hij openhartig zijn geweest? Zou hij antwoorden hebben gegeven op de vragen die haar al zo lang kwelden?

Vriend Erik had haar geprobeerd wat moed in te spreken, maar dat hielp ook niet echt. Hij begreep haar gevoelens wel, maar hij kon ze niet wegnemen. Haar gevoelens waren op dat moment niet te delen. Ze zat gevangen in haar eigen gedachten, in haar eigen angst en hoop.

“Erik,” zei ze plotseling, “zou jij morgenvroeg om een uur of acht bij de bakker vier Bossche Bollen en twaalf Worstenbroodjes willen halen? We zullen meneer Frits maar eens op zijn Brabants verwennen.” Het was een kleine afleiding, een manier om iets praktisch te doen en tegelijkertijd een gebaar van gastvrijheid te maken. Erik knikte en beloofde het te doen.

Lotte en Lisa waren eerder in de avond nog even langs geweest. Ook Lotte had dezelfde gevoelens als haar moeder, al zag ze er iets anders tegenaan vanwege haar bezoek aan haar vader een aantal weken geleden. Ze had hem toen een vraag gesteld, een vraag waar ze al lang mee rondliep, maar ze had geen antwoord gekregen. Nu hoopte ze dat Frits van der Venne die vraag wel had gesteld en dat hij haar eindelijk het antwoord kon geven.

Frits van der Venne wist welke vraag het was en daar zou hij best wel op gezinspeeld hebben bij haar vader. Hij had tenslotte ervaring met dit soort gesprekken en hij wist hoe hij mensen kon laten praten. Lotte had er alle vertrouwen in dat hij haar niet teleur zou stellen.

De vraagtekens van beide waren ook het onderwerp van gesprek geweest. De ene vraag had de volgende vraag weer opgeroepen. Het was een ingewikkeld web van emoties, herinneringen en onzekerheden. Erik en Lisa waren er niet aan te pas gekomen, maar hadden ook geen reden om zich in het gesprek te mengen. Ze wisten dat Sally en Lotte dit samen moesten verwerken.

Maar zo kreeg Lisa ook de kans om eens rustig met Erik over haar studie te spreken. Omdat Erik en Sally destijds voor een heel andere richting hadden gekozen, zorgde dat juist voor interessante gesprekken. Het was boeiend om te horen hoe anders hun vakgebieden waren in vergelijking met de academische wereld van nu.

Zowel Lotte als Lisa hadden tot nu toe een bewuste, maar nog beperkte keuze gemaakt in hun studietraject. Ze waren van plan om, zodra ze deze huidige fase succesvol hadden afgerond, pas een definitieve keuze te maken voor hun verdere specialisatie en toekomst. Dit gaf hun de ruimte om zich nu eerst te focussen op de basis, zonder direct vast te zitten aan één specifiek pad.

Sally en Erik hadden het laatste nieuws nog even gezien en vonden het toen wel tijd om naar bed te gaan. Zeker Sally wel; de spanning van de komende ontmoeting woog zwaar op haar schouders. Ze hoopte vurig dat ze de nacht een beetje goed doorkwam zonder Erik uit zijn slaap te houden met haar gedraai.

Erik had er de hele avond al alles aan gedaan om haar gerust te stellen. Terwijl ze zich installeerden onder de dekens, herhaalde hij zijn nuchtere woorden nog een keer: “Sally, er is één ding dat je goed moet onthouden: Robert zal je voorlopig echt niet meer lastigvallen. Niet alleen vanwege het feit dat hij stevig vastzit, maar ook omdat hij in juridische zin geen enkele rechten meer heeft ten opzichte van jou. Dat is natuurlijk anders voor Lotte, want het blijft haar vader. Maar haal je nu alsjeblieft geen rare spinsels meer in je hoofd. Zorg maar dat je morgen fit tegenover meneer Van der Venne zit en laat daar rustig alles op je afkomen.”

De nacht was nu echt ingegaan. Omdat het piekeren toch weer even de kop opstak, fluisterde Erik haar een oude truc toe: ze moest maar eens proberen de schapen van boer Nelissen hier over de dijk te gaan tellen. Sally volgde zijn raad op. Ze was in haar gedachten nauwelijks de honderd gepasseerd of ze was de draad alweer kwijt, ingehaald door de vermoeidheid.

Erik bleef nog even wakker en luisterde aandachtig naar haar ademhaling. Van het eerdere, wat gejaagde gehijg werd het ritme stap voor stap rustiger en dieper, totdat hij uiteindelijk een licht, geruststellend geronk hoorde. Ze sliep eindelijk.

Als de wekker op Eriks nachtkastje om kwart over zes afging en zachtjes een melodie voorbij liet komen, wachtte hij nog heel even met opstaan tot het nieuws van half zeven begon.

Het bleek direct een bewogen nieuwsuitzending: Brabantse, Friese en Zeeuwse boeren zouden vandaag Den Haag helemaal gaan platleggen met grootschalige protesten. Tot verrassing van de nieuwslezer kregen ze dit keer ook nog eens steun van studenten van universiteiten over heel Nederland.

Verder was er triest nieuws uit Zeeland: in Goes was een echtpaar uit een brandende flat gesprongen om aan de vlammenzee te ontsnappen. Tot slot volgde het weerbericht: het zou morgen overwegend bewolkt zijn, met in het zuiden van het land mogelijk hier en daar een zonnetje er tussendoor.

Erik stapte voorzichtig uit bed om Sally niet wakker te maken; het was tijd om zich te douchen en aan te kleden om richting de bakker te gaan voor de bestelling.

Als hij om acht uur bij de bakker voor de deur staat, is de deur nog op slot. Wel ziet hij door de ruit een paar mensen in de winkel die druk bezig zijn met het vullen van de rekken met verse broden. Als de verkoopster hem voor de deur ziet wachten, komt ze vriendelijk naar hem toe en draait de sleutel om.

“Goedemorgen meneer, officieel zijn we nog niet open, maar komt u maar alvast binnen. Normaal gaan we pas om half negen open.”

Op dat moment komt ook de dikke bakker achter de toonbank vandaan gelopen. “Jaren geleden waren we al om half zeven of zeven uur open,” legt hij met een nostalgische zucht uit. “Maar de winkelsluitingswet heeft destijds bepaald dat we dan te lang open zijn op een dag.”

De mevrouw achter de toonbank glimlacht en vraagt aan Erik wat hij graag wilde hebben.

“Ik heb van thuis de opdracht gekregen om vier Bossche Bollen en twaalf worstenbroodjes op te halen.”

De bakker kijkt hem aan. “Meneer, de Bossche Bollen zijn niet van vandaag, maar van gisteren en ze zijn diepgekoeld. Is dat een probleem?”

Erik kijkt de bakker vragend aan, zijn ogen verraden zijn verwarring. Wat bedoelt die man nu precies? “Meneer, kunt u mij vertellen wat diepgekoeld dan precies inhoudt?”

De bakker steekt meteen van wal met een heel technisch verhaal over het verschil tussen koelen en invriezen. “Het is eigenlijk geen van beide, het zit er precies tussenin. We houden ze doorsnee op een temperatuur van −3 graden Celsius. Alleen doen we dat met een veel hogere luchtvochtigheid, speciaal om de kans op uitdrogen van het deeg en de slagroom tegen te gaan.”

Erik luistert gefascineerd; als man van de cijfers en details spreekt dit hem wel aan. “Dat is interessant zeg, daar wil ik wel eens meer van weten. Dat zoek ik binnenkort eens op op internet.”

Ondertussen heeft de mevrouw de bestelling van Erik netjes in een paar stevige gebaksdozen en zakken gedaan. Erik rekent het bedrag af, bedankt het tweetal hartelijk voor het vervroegd openmaken van de deur én voor de boeiende uitleg over de dieptekoeling. Met de geurende worstenbroodjes en de koude Bossche bollen stapt hij weer naar buiten, klaar voor de komst van Frits van der Venne.

Als hij thuiskomt, zit Sally al helemaal gewassen en aangekleed aan de tafel. De thee is al gezet en ze heeft voor beiden een volle kom yoghurt klaargezet. Erik zit nog maar net aan zijn ontbijt of er wordt al luid aan de deur gebeld. Aan het enthousiaste lawaai te horen, weten ze allebei direct wie er zo vroeg voor de deur staat. Maar aangezien Lotte haar eigen sleutel heeft, hoeven ze niet eens op te staan om open te doen.

Om klokslag negen uur gaat de bel weer en nu denken ze te weten wie er voor de deur staat. Erik loopt naar de voordeur en inderdaad daar staat meneer van der Venne.

Om klokslag negen uur gaat de bel weer en nu denken ze zeker te weten wie er voor de deur staat. Erik loopt op zijn gemak naar de voordeur en inderdaad, daar staat meneer Van der Venne stipt op tijd op de stoep.

“Goedemorgen meneer Van der Venne, komt u verder,” begroet Erik hem hartelijk.

Frits stapt de gang binnen, schudt Erik de hand en hangt zijn jas op. De heerlijke, warme geur van de vers gehaalde worstenbroodjes komt hem vanuit de keuken al direct tegemoet. Terwijl ze samen de woonkamer in lopen, staan Sally en Lotte al op om hem te begroeten, de spanning op hun gezichten vermengd met een gezonde dosis nieuwsgierigheid naar wat Frits te vertellen heeft over zijn ontmoeting met Robert van der Velde.

Frits kijkt eens rustig om zich heen en neemt het interieur in zich op; uit ervaring weet hij dat je mensen vaak al een heel stuk herkent aan de manier waarop hun huis is ingericht. Als de verse koffie en de Bossche bollen eenmaal op tafel staan, begint Frits eerst met een algemeen praatje over het aantal koppen koffie dat hij per dag drinkt. Volgens Erik is dat natuurlijk veel te veel, want zo’n grote hoeveelheid cafeïne kan nooit gezond zijn.

De Bossche bol daarentegen, die toeft er goed in. Terwijl hij geniet van het gebak, vertelt Frits dat hij voor zijn werk toch wel redelijk vaak in Den Bosch komt. “Steevast loop ik dan even de winkel van Jan de Groot binnen. Overal in de stad kun je de Bossche bollen van Jan de Groot wel in de horeca en restaurants krijgen, maar op de een of andere manier zijn ze bij hem in de winkel zelf toch echt het lekkerst.”

Erik knikt instemmend. “Dat klopt ook helemaal. In de winkel achterin maken ze de bollen nog echt helemaal zelf met de hand, terwijl de bollen die elders in de stad verkocht worden weliswaar van Jan de Groot komen, maar speciaal voor de grotere leveringen fabrieksmatig worden gemaakt.”

Lotte lacht puur. “Nou, die fabrieksmatige vind ik anders ook best lekker hoor, en al helemaal als we ergens op een terrasje in de zon zitten. Want Den Bosch is en blijft gewoon een ontzettend gezellige stad.”

“Goed,” zei Frits, terloops overschakelend naar een serieuzere toon. “Deze week was ik dus in Vught, want daar kwam ik uiteindelijk voor. En ik kan jullie vertellen: daar werden we niet onthaald met een bol van Jan de Groot. Sterker nog, net op die dag dat het zo ontzettend warm was, kon er nog maar net één schamel glas water vanaf.”

Erik meende even lollig te moeten zijn en grapte tussendoor: “Maar ze zeggen in de bajes toch altijd ‘op water en brood’?”

Frits liet even een flauwe lach zien om Eriks opmerking, maar pakte direct de draad weer op. Er viel een korte stilte aan tafel. “Het gesprek met je vader en met je ex, is mij honderd procent meegevallen. In de basis wist ik de meeste zaken natuurlijk al wel vanuit het lopende onderzoek, alleen het hoe en het waarom was voor ons tot nu toe de grote vraag. Tijdens ons gesprek heeft Robert echter precies verteld wat er destijds is gebeurd en waar het destijds in de basis mis is gegaan. De neerwaartse spiraal werd pas echt destructief toen hij bij een criminele organisatie geld ging lenen.”

Lotte keek Frits met grote, vragende ogen recht aan. Dit was het moment waar ze zo op had gehoopt. ”Maar het échte waarom achter zijn woede en zijn acties richting ons, dat heb ik tot nu toe nog steeds niet gehoord.”

Frits knikte begrijpend, keek hen om de beurt aan en legde zijn handen plat op tafel. “Lotte, Sally… toen jouw vader, en destijds dus ook de grootvader, destijds resoluut besloten had dat hij onder geen beding borg wilde staan voor Roberts financiële gaten, is Robert bezeten geraakt door een enorme woede. In plaats van de hand in eigen boezem te steken, heeft hij de schuld toen volledig bij jou, Sally, neergelegd. Zijn vaste gedachtegang en overtuiging destijds was dat zijn eigen vrouw de borgstelling achter de schermen bewust had tegengehouden.”

“Hij had daar natuurlijk ook helemaal geen bewijs voor, maar dat idee zat eenmaal zo vastgeroest in zijn hoofd. Dat is de diepere reden geweest dat hij jou destijds financieel zo hard in de tang probeerde te krijgen.”

Sally hoorde het gelaten en met een trieste blik in haar ogen aan. “En dat is hem toen ook nog verdomd goed gelukt ook,” zei ze zacht, met een hoorbare brok in haar keel.

“Inmiddels weet hij wel beter,” vervolgde Frits rustig. “Toen Robert destijds dacht dat er toch nog ergens mogelijkheden moesten zijn om zijn nieuwe bedrijf verder uit te breiden, heeft hij de handtekening voor de nieuwbouw al gezet op het moment dat hij de financiering nog niet eens rond had. Dat was zijn eerste, cruciale fout. Op dat moment had hij direct aan de handrem moeten trekken, zich moeten terugtrekken en wellicht een faillissement moeten riskeren. Maar nee, zijn trots zat hem in de weg. Geld lenen bij een dubieuze handelaar in vastgoed was zijn volgende, fatale fout. Want die handelaar begon hem al heel snel keihard te dwingen om het complete bezit van het Landgoed over te schrijven op naam van meneer De Bruin, de directeur-eigenaar van dat vastgoedbedrijf.”

“Naar de buitenwereld toe moest hij de succesvolle zakenman blijven, keurig in het pak, maar hoe langer die situatie duurde, hoe moeilijker hij het ermee kreeg. Hij vertelde mij tijdens het verhoor dat hij oprecht heel erg opgelucht was toen hij uiteindelijk werd gearresteerd. De eerdere confrontaties met de bende van De Bruin waren blijkbaar zo angstaanjagend geweest, dat hij zich nu pas weer veilig voelt, hier onder zware bewaring. Hij weet echt niet hoe hij het ooit nog goed kan maken met iedereen die hij pijn — heel veel pijn — heeft gedaan.”

Frits nam een slok van zijn koffie en keek het gezelschap ernstig aan. “Spijt heeft hij zeker betuigd. Er zijn echt tranen gevloeid daar in de verhoorkamer. Ik denk dat hij op dit moment simpelweg de kracht niet meer heeft om te vechten. Robert is in dit gesprek heel anders op mij overgekomen dan ik vooraf uit alle officiële stukken en de verhalen had opgemaakt. Als hij dadelijk een heel goede advocaat in de arm neemt, zal zijn uiteindelijke straf weleens aanmerkelijk lager uit kunnen vallen, puur vanwege de enorme dwangmatigheid die De Bruin en zijn consorten hem destijds oplegden.”

Lotte en Sally zitten verbijsterd te luisteren naar de woorden van Frits. Erik heeft al een hele tijd zijn hand rustig op de schouder van Sally liggen om haar te steunen.

“Gaat het?” vraagt hij zacht, terwijl hij haar bezorgd aankijkt.

“Ja, het gaat wel,” antwoordt Sally met een diepe zucht. “Ik begrijp het verhaal wel. Maar als ik het dus heel goed begrijp, was het op het moment van het tekenen van die bouwopdracht al volledig fout gegaan. Het was toen óf de situatie zoals die nu gelopen is, óf anders bewust een faillissement riskeren.”

Ze wendt zich tot de rechercheur. “Meneer Van der Venne, Robert kan het bij mij simpelweg niet meer goedmaken. Maar als hij zich vanaf nu goed gedraagt, wens ik hem oprecht weer een normaal leven toe wanneer hij straks vrijkomt. Ik kan er immers niet omheen: hij is en blijft de vader van mijn dochter, en ze hebben allebei het volste recht om elkaar te ontmoeten. Daardoor zal ik zelf natuurlijk nooit helemaal los van hem komen, maar ik zal hem niet ontlopen als hij in de toekomst contact heeft met Lotte.”

Lotte ziet haar moeder met vochtige ogen aan. “Dank je wel, mam. Ik vind dat je het heel dapper opneemt, maar de tijd zal het leren. Vader zal eerst zijn proces af moeten wachten en dan zal ik best wel weer eens bij hem op bezoek gaan.”

Frits hoort de twee dames met respect aan en knikt instemmend. “Ik hoop dat ik het in grote lijnen zo heb kunnen overbrengen dat het voor jullie duidelijk is. En mochten er ooit nog vragen bovenkomen, dan kunnen jullie mij altijd bellen. Mijn nummer hebben jullie.”

Voordat Frits vertrekt, zorgt Erik voor een smakelijke onderbreking. Hij heeft voor iedereen twee van de vers gehaalde worstenbroodjes in de oven warm laten worden. De heerlijke geur vult de hele kamer. En hoewel Frits zelf geen Brabander is, weet hij tot ieders verrassing aan tafel nóg meer over de geschiedenis en de traditie van het echte Brabantse worstenbroodje te vertellen dan de rest van de aanwezigen. Het zorgt voor een welkome, luchtige noot aan het einde van een emotionele ochtend.

Met een voldaan gevoel en een tas vol antwoorden nemen ze ten slotte afscheid van de rechercheur. De zware deken van onwetendheid is eindelijk van hen afgevallen; hoewel de toekomst nog spannend blijft, is er nu rust in het hoofd en ruimte om vooruit te kijken.